| DOĞAL KAYNAKLAR |
A) DOĞAL KAYNAKLAR
Hava kirlenmesine neden olan doğal kaynaklara örnek olarak;
a)Yanardağ-Volkan faaliyetleri,
b)Orman yangınları,
c)Açık arazideki hayvan ve bitki örtülerinin bozulması v.s.
B) YAPAY KAYNAKLAR
Hava kirliliğine neden olan yapay kaynaklar, insanların faaliyetleri sonucu oluşan kaynaklardır. Bunlar;
a)Isıtma amacıyla konutlarda yakıt kullanım,
b)Sanayi faaliyetleri,
c)Ulaşımda motorlu karayolu taşıtlarının kullanımı yanı trafiktir.
Isıtma amacıyla konutlarda yakıt kullanımından kaynaklanan hava kirliliği.
Fizikte bir kural vardır. Sıcaklığı yüksek olan bir cisim yada ortamdan sıcaklığı daha düşük olan cisim yada ortama devamlı bir ısı akışı olur. Bu nedenle sıcaklığı yüksek olan cisim yada ortamın sıcaklığı düşer. İki cisim yada ortam arasındaki sıcaklık farkı büyük ise, geçen ısıda büyük olacaktır. Bu temel kural insanlar için de geçerlidir. İnsanlar yediği besinleri oksijenle yakarak, vücut ısı üretir. Ama çevresi kış aylarında kendisinden daha soğuk olduğu için insanlar ısı kaybeder ve üşür. İnsan vücudunun ürettiği ısı ile kaybettiği ısı arasında bir denge kurulması ihtiyacından çeşitli ısıtma araçlarından (soba, kalorifer v.s.) yararlanılır.
Tarihte insanlar ilk defa ateşi açıkta yakarak ısınma ihtiyaçlarını gidermişlerdir. Sonra ateşi, mağara ve giderek evlerindeki ocaklarında yakarak ısınmaya çalışmışlardır. Daha sonraları ise her odanın veya her konutun ayrı ayrı ısıtılması yerine ısıyı bir yerde üretip (kazan dairesi), ihtiyaç duyulan yerlere götürmenin daha iyi olacağı düşünülerek kalorifer sistemlerini geliştirmişlerdir.
Bugün bizler kış aylarında üşümemek için evlerimizde, okulumuzda, işyerlerinde soba veya kalorifer yakarak ısınmaya çalışmaktayız. Soba ve kaloriferlerimizde genellikle odun, kömür, fuel-oil ve doğal gaz yakılmaktadır.
Bu yakıtların soba ve kaloriferlerimizde yakılmasıyla bacadan çıkan duman havayı kirletmektedir.
Soba veya kalorifer kazan bacalarından çıkan gazlara genel kirleticiler denilmektedir. Bunlar; karbonmonoksit (CO), kükürtdioksit (SO2), Azotdioksitler (NOx) ve partikül maddelere (is, kurum ve toz) genel kirleticiler denilmektedir.
Bizler hem ısınmak hem de havayı kirletmemek zorundayız. O halde kirletmeden ısınmalıyız. Bunun için ısınmadan kaynaklanan hava kirliliğini azaltmak veya hava kirliliğini önlemek için aşağıdaki prensiplere uyulması gerekiyor.
1-Yakıt tasarrufu yapılmalı. Ne kadar az yakıt tüketirsek, o kadar hava az kirlenir. Örneğin sobamızı 10 saat yakacağımıza 8 saat yaktığımızda 2 saat tasarruf etmiş oluruz veya 80 derecede kaloriferi çalıştıracağımıza 70 derecede çalıştırırsak 10 derecelik bir yakıt tasarruf etmiş oluruz.
2-Temiz yakıt kullanmalıyız. Yakıtlar içinde en temiz yakıt doğal gaz dır. Doğal gazın dışında yakıt olarak sıvı yakıt, yani petrol ürünü yakıtlar olan motorin (mazot) kalorifer yakıtı ‘4 nolu fuel-oil), 5 no’lu fuel-oil, 6 no’lu fuel-oil ile yerli ve yabancı kömürler kullanılmaktadır.
5 no’lu fuel-oil ile 6 no’lu fuel-oil kirletici etkileri yüksek yakıtlardır. Bu nedenle 5 no’lu fuel-oil’in İstanbul’da kullanımı yasaklanmıştır. 6 no’lu fuel-oil’inde kış aylarında yasaklanması için çalışılmaktadır. Bu sıvı yakıtlar konutlarda kullanılmamaktadır.
Petrokokun İstanbul’da satışı ve kullanımı yasaklanmıştır. Bu nedenle ısınmak amaçlı petrokok kullanılmamaktadır ve kullanılmamalıdır.
Linyit kömürleri için belli kural ve standartlar getirilmiştir. Bu kurallara uyulmalı, standart dışı kömürler kullanılmamalıdır.
3-Yakıtlar soba ve kaloriferlerde tekniğine uygun yakılmalıdır.
4-Binalarda ve evlerimizde ısı yalıtımı ve ısı izolasyonuna gidilmelidir. (Çok büyük pencere yerine normal pencereler, çift cam gibi)
5-Kalorifer ateşçileri yaygın bir şekilde eğitilmeli, ehliyeti olmayan ateşçiler kalorifer kazan dairelerinde çalıştırılmamalıdır.
6-Kalorifer ve soba bacaları her sezon başında mutlaka temizlenmelidir.
7-Kaloriferler yanarken kalorifer dairesinin havalandırma penceresi açık tutulmalıdır.
8-Kömürlü kazalarda haftada iki defa, sıvı yakıtla yani fuel-oil ile çalışan kazanlarda ise haftada bir defa kazan temizliği yapılmalıdır.
9-Kalorifer tesisatındaki arızalar zamanında giderilmelidir.
10-Kaloriferler bina dışındaki hava sıcaklığı 12 derece santigrat ve altına düştüğü zaman yakılacak, sıcaklık 12-18 derece arasında olduğunda kısıtlı yakılacak, sıcaklık 18 derecenin üstüne çıktığı zaman kaloriferler yakılmayacaktır.
11-Evlerde; oturma odaları, salonlar yaklaşık 22 derece, merdiven, mutfak, tuvalet 15 derece, yatak odası 20 derece, banyo 26 derecenin üzerine çıkılmayacak şekilde ısıtma sağlanmalıdır. Fabrika ve iş hanlarındaki kalorifer tesisatları yaklaşık 150C-200C arasında yakılmalıdır.
12-Kalorifer tesisatının ısıtma alanı 3000 m2 ve üzerinde olduğunda kazan bacasına sulu filtre takılacaktır.
13-Valilik tarafından uyarı kademelerine ilişkin karar alındığında, uyarı kademelerine ilişkin karar alındığında, uyarı kademelerindeki önlemlere uyulacaktır.
Birinci uyarı kademesinde, fabrikalar % 50 kapasite ile çalışacaktır. Kaloriferler 4’er saatten toplam 8 saat yakılacaktır.
İkinci uyarı kademesinde, kaloriferler 3’er saatten toplam 6 saat yakılacaktır. Fabrikalar yine % 50 kapasite ile çalışacaklardır.
Üçüncü uyarı ve dördüncü uyarı kademelerinde ise kalorifer yakılmayacak
|
|